Szacowanie i sposób udzielenia zamówienia po odstąpieniu od umowy

Sytuacja, w której umowa o zamówienie publiczne nie zostaje zrealizowana w pełni, nie należy do wyjątkowych. W takich okolicznościach zamawiający stoi przed licznymi wyzwaniami. 
Jednym z nich jest dokonanie wyboru wykonawcy, który dokończy to, co pierwszy rozpoczął. Zastanawiamy się wówczas jaką procedurę zastosować. Jak wiemy, wybór procedury zależy z kolei od szacunkowej wartości zamówienia. 

I teraz uwaga. Szacując wartość zamówienia na pozostały do wykonania zakres robót, NIE BIERZEMY POD UWAGĘ pełnego zakresu robót niezbędnego do osiągnięcia planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Zakres prac już zrealizowanych przez wykonawcę, który odstąpił od umowy oraz zakres prac pozostałych do wykonania, nie stanowią bowiem jednego zamówienia publicznego.

Dlaczego? odpowiedź jest prosta. Zamówienie na niezrealizowane prace to zamówienie niezaplanowane, typowe zamówienie niezaplanowane. 

Ustalając plan zamówień zamawiający planował realizację inwestycji A za kwotę X. Procedurę dla zamówienia A zrealizował zgodnie z procedurą właściwą dla wartości X i nie spodziewał się, że wykonawca nie zrealizuje powierzonych mu zadań w całości. Z przyczyn niezależnych od zamawiającego, jedna ze stron odstąpiła od umowy. W takiej sytuacji do zrealizowania zostało zamówienie B o wartości Z (X-Y). Potrzeby udzielenie zamówienia B, zamawiający działając z należytą starannością nie mógł przewidzieć.

Tym samym, część zamówienia, którą zamawiający zmuszony jest udzielić z przyczyn niezależnych od siebie, stanowi odrębne od podstawowego zamówienie publiczne. 

Ponowne ustalenie wartości zamówienia jest pierwszym krokiem do ustalenia właściwej procedury udzielenia zamówienia na realizację pozostałych do wykonania prac/robót.

Jeżeli wartość ta nie przekracza 30 000 Euro, zamawiający nie będzie stosował ustawy Pzp, a podstawą odstąpienia będzie art. 4 pkt 8.

Jeżeli jednak wartość przekroczy tę kwotę, zamawiający może zweryfikować przesłankę udzielenia zamówienia z wolnej ręki z art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp,

Zgodnie z brzmieniem przywołanej regulacji, zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, jeżeli ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia. 
Przesłanki zastosowania trybu są zatem 3:
1) musi nastąpić sytuacja niewynikająca z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć,

Odstąpienie od umowy o zamówienie publiczne winno być postrzegane jako wyjątkowa sytuacja niewynikająca z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć. Podpisując umowę zamawiający zakładać bowiem powinien, że zostanie ona zrealizowana zgodnie z jej postanowieniami.

Jak wskazuje KIO w wyroku z dnia 29 kwietnia 2019 r., o sygn. KIO 394/19 „(…)okoliczność złożenia przez Zamawiającego oświadczenia o częściowym odstąpieniu od Umowy oraz o częściowym wypowiedzeniu Umowy. Tego rodzaju czynności mogą być kwalifikowane na gruncie regulacji art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy Pzp jako wyjątkowa sytuacja, której zamawiający nie mógł przewidzieć. Dokonując oceny w tym zakresie należy zawsze odnosić się do konkretnych okoliczności danej sprawy, które mają rozstrzygające znaczenie czy w danej sprawie czynność odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia może zostać uznana za wyjątkową i nieprzewidywaną sytuację”.

2) wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia,

3) nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia.

Zgodnie z uchwałą KIO z dnia 14 lipca 2017 r., o sygn. KIO/KD 29/17 „Konieczność natychmiastowego wykonania zamówienia", o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3 p.z.p., znajduje zastosowanie w sytuacjach wymagających szczególnie szybkiej reakcji w celu ochrony jakiegoś interesu, który może doznać uszczerbku w przypadku zbyt długiego oczekiwania na udzielenie zamówienia publicznego”.